Η χώρα κατά την διάρκεια της γερμανικής (και ιταλοβουλγαρικής) κατοχής τραβά τα πάνδεινα. Λεπτομέρειες δεν θα δοθούν εδώ. Θα επικεντρωθούμε σε δύο μόνο σημεία ίσα ίσα για να δείξουμε ότι σε αντίξοες συνθήκες μπορούν να γίνουν όλα και σε ευνοϊκές μπορεί να μη γίνεται και τίποτα.
Οι Εβραίοι της Αθήνας
Η Αθήνα δεν είχε ποτέ καμιά τεράστια εβραϊκή κοινότητα. Πριν τον πόλεμο είχε περί τις 3.000 ψυχές. Έλληνες με εβραϊκό θρήσκευμα. Μετά τον πόλεμο είχε 4.930. Γιατί; Διότι σε αντίθεση με την Θεσσαλονίκη, όπου χάθηκε το 96% του εβραϊκού πληθυσμού της πόλης, τα Γιάννενα, το ποσοστό εκεί ανήλθε στο 98%, την Χαλκίδα και άλλες πόλεις στην Αθήνα υπήρξε μια συνειδητή προσπάθεια να σωθούν. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα Εβραίοι από άλλα μέρη της Ελλάδας ή και της Ευρώπης να φθάνουν στην Αθήνα προκειμένου να σωθούν.
Προσπάθησε το ΕΑΜ, και άλλες αντιστασιακές οργανώσεις, που είτε τους απορρόφησε ως πολεμιστές στα βουνά που είτε σε συνεργασία με τους Εβραίους της Παλαιστίνης διαμέσου του Αιγαίου φρόντισε να διαφύγουν. Απλώθηκαν συνθήματα στους τοίχους, όταν αυτά ήταν ουσιαστική μορφή επικοινωνίας, όπως «Συμπολίτες βοηθώντας τους Εβραίους πολεμάτε τους κατακτητές» ή «Έλληνες κρύψτε τους Εβραίους«. Μάλιστα το ΕΑΜ υποχρέωνε κάθε πλούσιο Εβραίο να αναλαμβάνει το κόστος για τη διάσωση δύο φτωχών ομόθρησκών του.
Επίσης, ενώ κατοχική υπουργική απόφαση χάριζε το 10% της περιουσίας εκάστου Εβραίου ο οποίος ήθελε καταδοθεί (σαν εύρετρα) στον καταδότη, ο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ υπέσχετο τουφεκισμό του κάθε καταδότη.
Προσπάθησε κι ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός που μερίμνη του εξεδόθησαν μαζικά πιστοποιητικά βάπτισης έτσι ώστε να αποφευχθούν οι εκτοπίσεις λόγω θρησκεύματος. Χαρακτηριστική είναι μια αποστροφή του λόγου του προς τον στρατηγό Στρόοπ όταν αυτός τον απείλησε με τουφεκισμό για μια σχετική επιστολή διαμαρτυρίας: «οι Ιεράρχες της Ελλάδος, στρατηγέ Στρόοπ, δεν τουφεκίζονται, απαγχονίζονται. Σας παρακαλώ να σεβασθήτε αυτήν την παράδοσιν«. Ειρήσθω εν παρόδω μια από τις πολλές ελληνικές ιδιαιτερότητες είναι ότι σε καμία άλλη κατεχόμενη χώρα δεν υπήρξε αντίστοιχη επιστολή διαμαρτυρίας προς τις κατοχικές αρχές.
Προσπάθησε και Άγγελος Έβερτ ο οποίος με την θέση που κατείχε και αργότερα στα Δεκεμβριανά, αστυνομικός Διευθυντής Αθηνών, φρόντισε για έκδοση πλαστών ταυτοτήτων. Περί τις 27.000 εξεδόθησαν συνολικά.
Βοήθησε βέβαια και το γεγονός ότι η Αθήνα για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν υπό την κατοχή των Ιταλών και όχι των Γερμανών όπως ήταν εξ αρχής η Θεσσαλονίκη.
28_1
Πλαστή ταυτότητα του Αλφρέδου Κοέν
Η υπόθεση Μέρτεν ή οι Έλληνες Εβραίοι και το ελληνικό κράτος
Κατάσκοποι; Μυστικά έγγραφα; Πράκτορες; Εγκληματίες πολέμου; Μυστικές συμφωνίες; Ο James Bond είναι πασέ. Ζήτω η (νεο)ελληνική ιστορία.
Μαξ Μέρτεν: Γερμανός εισαγγελέας, λοχαγός, καταδικασμένος εγκληματίας πολέμου, υψηλόβαθμο στέλεχος του Υπουργείου Δικαιοσύνης της μεταπολεμικής Γερμανίας, ο χασάπης της Θεσσαλονίκης, ο τυμβωρύχος του νεκροταφείου των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, ο «απαλλοτριώσας» την περιουσία 50.000 Ελλήνων Εβραίων συνολικού ύψους 125.000.000 χρυσών φράγκων.
Ήρθε στην Ελλάδα τον Απρίλη του 1942 επιφορτισμένος με το έργο της δίωξης των Εβραίων της Μακεδονίας. Με δικιά του υπογραφή κι απόφαση εστάλησαν 45.000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στο Άουσβιτς. Για να καταλάβουμε: εστάλησαν στο Άουσβιτς πληθυσμοί Ελλήνων, Εβραίων στο θρήσκευμα, ίσοι με αυτούς που έχουν η σημερινή Κόρινθος μαζί με την σημερινή Σπάρτη. Δηλαδή φανταστείτε άδειες από κόσμο την Κόρινθο και την Σπάρτη. Και τις περιουσίες των αποθανόντων κατοίκων «εξαϋλωμένες»…
Τον συλλαμβάνουν οι Αμερικανοί στην Γερμανία το 1946 και ζητούν από την Ελλάδα να τον εκδώσουν στην χώρα μας για να δικαστεί. Εμείς, δια του Έλληνα στρατιωτικού ακολούθου, αρνούμεθα! Το 1957 επιστρέφει στην Ελλάδα ως μάρτυρας υπεράσπισης άλλου Γερμανού εγκληματία πολέμου αλλά με την βεβαιότητα ότι δεν θα του συμβεί τίποτα καθώς πλέον είναι Γενικός Γραμματέας στο γερμανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ο ανακριτής στο άκουσμα του ονόματός του έμεινε εμβρόντητος καθώς και αυτός ήταν στη λίστα των καταζητούμενων εγκληματιών πολέμου. Ο Αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ανδρέας Τούσης δρα ακαριαία και διατάζει την σύλληψη και προφυλάκιση του Μέρτεν. Τόσο ο Καραμανλής (πρωθυπουργός) όσο και η Φρειδερίκη (βασίλισσα) ασκούν πιέσεις στον Τούση. Είναι η εποχή που η Ελλάδα παρακαλάει την Γερμανία για δάνειο (200.000.000 μάρκα με επιτόκιο 6% αντί αποζημιώσεων), έχει ήδη ξεσπάσει το πρώτο σκάνδαλο SIEMENS (1955) και η Γερμανία απορροφά το 10% περίπου της ελληνικής ογκωδέστατης ανεργίας. Ίσως είναι κι άλλα όπως θα δούμε παρακάτω. Ο Τούσης ανένδοτος! Η απάντησή του είναι «ό,τι λέει ο νόμος«.

              Ο Μέρτεν σιδηροδέσμιος                                                              Μόνο κάπως έτσι θα μπορούσε να ήταν ο Ανδρέας Τούσης

Έτσι αλλάζει ο νόμος. Και τροποποιείται ώστε να συμπεριλάβει τον Μέρτεν ο οποίος έχει ήδη δικαστεί, καταδικαστεί και πλέον φυλακιστεί (βέβαια η φυλάκισή του δεν είναι ίδια όπως πχ του Γλέζου που είναι λίγα κελιά παρακάτω. Έχει γραφείο, γραφομηχανή, βαρυποινίτη/δουλικό, δέχεται επισκέψεις). Πρέπει πλέον να αποφυλακιστεί σύμφωνα με τον Ν. 4016/3-11-1959 ο οποίος ρητά αναφέρει:
«Αναστέλλεται αυτοδικαίως και χωρίς ν` απαιτήται απόφασίς τις δικαστηρίου, δικαστικού Συμβουλίου ή άλλη τις διαδικασία, πάσα δίωξις Γερμανών υπηκόων φερομένων ως εγκληματιών πολέμου δι` εγκλήματα προβλεπόμενα υπό της υπ` αριθ. 73/1945 Σ.Π. «περί κολασμού και εκδικάσεως των εγκλημάτων  πολέμου  κλπ.» ώς αύτη ετροποποιήθη και συνεπληρώθη, καταργούνται δε και τα εκδοθέντα κατ` αυτών διωκτικά έγγραφα. Αντίγραφα των δικογραφιών αποστέλλονται εις τας Γερμανικάς δικαστικάς αρχάς«.
Ας σημειωθεί ότι ο Μέρτεν ήταν καταδικασθείς ως εγκληματίας πολέμου. Δεν ήταν φερόμενος εγκληματίας πολέμου. Το λεκτικό του νόμου είχε ανατεθεί σε διπλωματικό ακόλουθο της Βόννης.
Αποφυλακίσθηκε (5-11-1959) και απελάθηκε (μην χρειαστεί να τον ξανασυλλάβουμε). Οι Times γράφουν «Η Ελλάς αμνηστεύει τους σφαγείς της«. Στην δίκη του ενώ κατέθεσαν πολλοί Εβραίοι ως μάρτυρες κατηγορίας ως μάρτυρες υπεράσπισης κατέθεσαν -ανάμεσα σε άλλους- ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος Γεώργιος Θέμελης και η σύζυγος του Υπουργού Εσωτερικών Δημητρίου Μακρή, Δοξούλα Λεοντίδου-Μακρή. Στο εσωτερικό η αντιπολίτευση ωρύεται.
Λίγο καιρό μετά (Σεπτέμβρης 1960) ο Μέρτεν ξεσπά στις γερμανικές εφημερίδες με αφορμή πολιτική ρήξη με τον Αντενάουερ (σ.σ. ο Μέρτεν ήθελε να επιστρέψει στην Ελλάδα ως πρέσβυς αλλά δεν του γινόταν το χατήρι ενώ άλλοι πρώην Ναζί είχαν κανονική ανέλιξη στην μεταπολεμική Γερμανία). Αναφέρει ως συνεργάτες του επί κατοχής τον Δημήτριο Μακρή, την Δοξούλα Λεοντίδου-Μακρή (μάρτυρας υπεράσπισής του στην δίκη και τω όντι γραμματέας του στην Θεσσαλονίκη) αλλά και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ένοχος ένοχον ου ποιεί;
Έγγραφο από το αρχείο της CIA που πρόσφατα έγινε ηλεκτρονικά προσβάσιμο αναφέρει επίσης ότι και στην δίκη του Άιχμαν υπήρχε λίστα, που έπειτα από πιέσεις της ελληνικής κυβέρνησης δεν χρησιμοποιήθηκε, η οποία αναφέρει και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη ως πράκτορες των Γερμανών επί κατοχής.( http://www.foia.cia.gov/sites/default/files/document_conversions/1705143/MERTEN%2C%20MAX_0081.pdf )
Όποια κι αν είναι η αλήθεια είναι σίγουρο ότι η Ελλάδα ποτέ δεν καθάρισε τους κόπρους του Αυγείου, όπως υπήρχε και τότε υπάρχει και σήμερα ένας αέρας στρογγυλέματος πέραν του φυσιολογικού ή ακόμα και του αναγκαίου. Το σύγχρονο ελληνικό κράτος δεν έχει πράξει τα δέοντα για την αποκατάσταση των Εβραίων στο θρήσκευμα Ελλήνων που εξοντώθηκαν κατά την διάρκεια του Β’ ΠΠ. Ένα κράτος λειτουργεί όταν έχει θεσμούς. Και για να λειτουργήσουν οι θεσμοί πρέπει να έχουν κύρος. Και για να έχουν κύρος πρέπει να έχουν ανεξαρτησία και να εμπεδώνουν την ισότητα προ του νόμου. Αλλά και ο νόμος είναι θεσμός…
Οι Εβραίοι στην Ελλάδα της Κατοχής, επιμ. Ρίκα Μπενβενίστε, Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Εβραϊσμού, Εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη, 1998